Այս ամենը սկսվեց COVID-ի ժամանակ՝ մի կողմից՝ ոչ հիմնական զբաղվածությամբ էքստրասենսի, իսկ մյուս կողմից՝ ավելորդ ազատ ժամանակ ունեցող գործազուրկ կնոջ մասնակցությամբ։ Այժմ գործը քննվում է Դելավեր և Թենեսի նահանգների դատարաններում։
ՓԱՐԻԶ — Երբ 2025 թվականի հունվարի 20-ին Քսավյե Պուսարը ժամանեց Թենեսի նահանգի Նեշվիլ քաղաք, նա դատարկաձեռն չէր։ Ֆրանսիացի, քիչ հայտնի հեղինակն իր հետ բերել էր մի բան, որը հետագայում նկարագրեց որպես «ոսկու հանք»․ խոսքը 340 էջանոց գրքի սևագրության մասին է, որում առաջ է քաշվում Բրիջիտ Մակրոնի վերաբերյալ մի տարօրինակ դավադրության տեսություն՝ կեղծ պնդում, թե Ֆրանսիայի առաջին տիկինը ծնվել է որպես տղամարդ։
Նա այնտեղ էր՝ կիսվելու այդ նյութով ամերիկացի ծայրահեղ աջ հայտնի գործիչ (ինֆլյուենսեր) Քենդիս Օուենսի հետ, ով կապ էր հաստատել նրա հետ՝ առաջարկելով գրքի հիմնական թեզը վերածել միջազգային մասշտաբի երևույթի։
Օուենսն արդեն իսկ քննարկել էր այդ դավադրության տեսությունն իր YouTube-յան ալիքում (որտեղ հեռարձակվում է աշխարհի ամենահայտնի փոդքասթներից մեկը) և, ինչպես հիշում է Պուսարը, տպավորված էր նրանով, թե որքան մեծ հետաքրքրություն էր ցուցաբերում լսարանը այդ պատմության նկատմամբ։ Այժմ նա պատրաստ էր գործին մեծ թափ հաղորդել։
Նրանք կազմում էին տարօրինակ, բայց միմյանց լրացնող զույգ։ Պուսարը՝ տեսախցիկներից խուսափող, մտավորական արտաքինով (որն ընդգծվում էր հաստ պլաստիկ շրջանակով ակնոցներով) մարդ, տեսության բոլոր մանրամասները շարադրել էր խիտ, երբեմն նույնիսկ գլխապտույտ առաջացնող շարադրանքով։ Իսկ Օուենսը՝ մեդիա ոլորտի աստղը, որը YouTube-ում հսկայական լսարան ունի, տիրապետում էր անհրաժեշտ հարթակին և բնազդին՝ նյութը համաշխարհային լսարանին մատուցելու համար։ Պուսարի խոսքով՝ հենց Օուենսն էր առաջարկել նախագծի վերնագրի և տեսողական ձևավորման համար ոգեշնչման աղբյուր դարձնել Միշել Օբամայի բեսթսելեր դարձած «Becoming» («Դառնալը») հուշագրությունը։
ԱՄՆ ժամանելուց երեք շաբաթ էլ չանցած՝ Պուսարը հ Հարցազրույցի ընթացքում Պուսարը հրաժարվեց հայտնել վաճառքի հստակ ցուցանիշը, սակայն նշեց, որ գիրքը վաճառվել է 50 000-ից 100 000 օրինակով. մի միջակայք, որի մասին նա նախկինում չէր բարձրաձայնել։
Սակայն պատմության հետ կապված մի հիմնարար խնդիր կար. այն կեղծ էր։ Բրիջիտ Մակրոնը և նրա ամուսինը՝ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, վճռական էին տրամադրված հարցը դատարան տանել։ Դելավերում ներկայացված 250 էջանոց հայցադիմումում ամուսինները Օուենսին մեղադրում էին «անհեթեթ, զրպարտչական և հորինված պատմություններ», ինչպես նաև «ակնհայտ կեղծ և կործանարար ստեր» տարածելու մեջ, որոնք վերաբերում էին Մակրոններին։
Զրպարտության վերաբերյալ այս աղմկահարույց դատական գործը, որը հարուցվել էր 2025 թվականի հուլիսին, նոր սրացում դարձավ Մակրոնների՝ տարիներ շարունակ մղվող պայքարում։ Նրանք պայքարում էին մի դավադրության տեսության դեմ, որն ի հայտ էր եկել դեռևս 2018 թվականին՝ Ֆրանսիայի գյուղական շրջաններում, այնուհետև տարածվել ծայրահեղ աջ հայացքներ ունեցող լրատվական հարթակներում և լայն լսարան գտել Միացյալ Նահանգներում։
Մակրոնների՝ Օուենսի դեմ հարուցած հայցը, Ֆրանսիայում ընթացող մի շարք այլ դատական գործընթացների հետ մեկտեղ, ցույց է տալիս, թե ինչպես են դավադրության տեսությունները տարածվում YouTube-ի և սոցիալական մեդիայի դարաշրջանում։ Այս միջավայրում ուշադրությունը կարող է վերածվել շահույթի, իսկ առևտրային շահագրգռվածությունը խրախուսում է նրանց, ովքեր կենդանի են պահում նույնիսկ ամենաանհեթեթ պնդումները։ Սա նաև պատմություն է թվային դարաշրջանում քաղաքական ազդեցության սահմանափակումների մասին, երբ նույնիսկ աշխարհի ամենաազդեցիկ մարդիկ քիչ բան կարող են անել՝ կանխելու կեղծիքի տարածումը։
2021 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Ամանդին Ռոյ անունով մի տեղացի էքստրասենս և սկսնակ ինֆլուենսեր (ով իրեն այդպես էր ներկայացնում) YouTube-ի իր փոքր լսարանին ներկայացրեց հատուկ հյուրի։ Նա հեռարձակումը վարում էր Ֆրանսիայի Լուարայի հովտում գտնվող Անժե քաղաքի իր բնակարանից։ Նրա հյուրը 51-ամյա Նատալի Ռեյն էր, ով արդեն երեք տարի փորձում էր բացահայտել, իր համոզմամբ, մի մեծ խաբեություն՝ կապված Ֆրանսիայի առաջին տիկնոջ հետ։
Ռոյը, որի իրական անունը Դելֆին Ժեգուս է, իրեն բնորոշում է որպես «մեդիում, բացահայտումներ անող անձ (whistleblower) և լրագրող»։ Նա աչքի է ընկնում սպիտակեցված մազերով և մեծ, օղակաձև ականջօղերով։ Նա փորձում էր առցանց լս Մարկ Քելլին՝ Թրամփի, Իրանի հետ պատերազմի և 2028 թվականի վերաբերյալ իր որոշման մասին
Ռեյը ցանկանում էր հրապարակել իր հետազոտությունը, սակայն չէր ցանկանում ցույց տալ դեմքը։ Օգտագործելով «Նատաշա» կեղծանունը՝ նա խոսում էր անջատված տեսախցիկով, իսկ ուղիղ եթերում ներկայանում էր պրոֆիլի փոքրիկ նկարով, որում պատկերված էր արևային ակնոցով և մեծ սև գլխարկով։ Նրա պնդմամբ՝ Բրիջիտ Մակրոնի կյանքի մասին «պաշտոնական վարկածը» սուտ էր։ Նա պնդում էր, որ առաջին տիկինն իրականում նրա եղբայրն է՝ Ժան-Միշել Տրոնյոն, ով սեռափոխվել է՝ դառնալով կին։ Տրոնյոն լուսանկարվել է քրոջ կողքին, այդ թվում՝ 2017 և 2022 թվականներին Էմանուել Մակրոնի երդմնակալության արարողությունների ժամանակ։
Ռեյի տեսությունը, ինչպես ներկայացված է տեսանյութում, հիմնականում հիմնված էր Բրիջիտ Մակրոնի արտաքինի՝ մասնավորապես «նրա կազմվածքի այն տարօրինակության վրա, որն ինձ սկզբից ի վեր անհանգստացնում էր», ինչպես նաև առաջին տիկնոջ ընտանեկան պատմության վերաբերյալ ենթադրությունների վրա, որոնցում, ըստ նրա պնդման, ինքը հայտնաբերել էր «մեծ թվով անոմալիաներ»։
Նա սկսել էր ուսումնասիրել Բրիջիտ Մակրոնի կյանքը 2018 թվականին՝ Էմանուել Մակրոնի՝ նախագահ ընտրվելուց անմիջապես հետո։ Փոքր ձեռնարկությունում աշխատանքը կորցնելուց հետո՝ զույգի պաշտոնական կենսագրության վերաբերյալ նրա աճող կասկածները դարձան նրա հիմնական զբաղմունքը։ Լրագրող Էմանուել Անիզոնի՝ այս դավադրության տեսության մասին գրած գրքի համաձայն՝ Ռեյը, ով Ֆրանսիայի «Դեղին բաճկոնավորների» (Yellow Jackets) բողոքի շարժման աջակից էր, արդեն իսկ խորը կասկածանքով էր վերաբերվում քաղաքական էլիտաներին։ Այդ կասկածանքն էլ ավելի խորացավ Covid-ի համավարակի շրջանում նրա սոցիալական մեկուսացման և համացանցում անցկացրած ժամանակի ընթացքում։
Անիզոնը պատմում է, որ Ռեյի հետաքրքրության պատճառներից մեկն այն համոզմունքն էր, թե հարուստներն ու հզորները վայելում են «անպատժելիություն»՝ նույնիսկ ամենասարսափելի հանցագործությունների դեպքում։ Նա ուշադրությամբ հետևում էր Ջեֆրի Էփշտեյնի գործին. վերջինս դատապարտված սեռական հանցագործ էր, ով սերտ կապեր ուներ համաշխարհային էլիտայի հետ։
Երեք տարվա ընթացքում Ռեյը կազմեց մի ոչ պրոֆեսիոնալ հետաքննություն։ Սակայն այն լրագրողները, որոնց նա դիմեց, քիչ հետաքրքրություն ցուցաբերեցին նրա բացահայտումների նկատմամբ։ Բացառություն էր Պուսարը, ով սկսել էր հետաքննել Բրիջիտ Մակրոնի անձը «Faits et Documents»-ի համար։ Սա մի ծայրահեղական հրատարակություն էր, որին այն ժամանակ աջակցում էր Ալեն Սորալը՝ ծայրահեղ աջ հայացքներ ունեցող հրապարակախոս, ով բազմիցս դատապարտվել է ատելության խոսք տարածելու և Հոլոքոստը ժխտելու համար։
Պուսարը թղթին հանձնեց Ռեյի կասկածները՝ համեմելով դրանք պատմողական տարրերով և լրացնելով սեփական հետազոտություններով։ 2021 թվականին նա հրապարակեց մի շարք հոդվածներ, որոնք լի էին ենթադրություններով և հարցականներով։ Դրանցում նա ակնարկում էր, թե Բր Պուսարը Մակրոններին բնորոշեց որպես «այլասերված զույգ»։
Պուսարի սադրիչ գրվածքները սահմանափակվում էին ծայրահեղ աջ հայացքներ ունեցող ընթերցողների նեղ շրջանակով։ Հենց Ռոյի՝ YouTube-ով հեռարձակված տեսանյութն էր, որ այս տեսությունը հասանելի դարձրեց շատ ավելի լայն լսարանի։
Հեռարձակման ընթացքում՝ չորս ժամ շարունակ, Ռեյը կոշտ քննադատության էր ենթարկում «քաղաքական կաստան» և «մանիպուլյատիվ ու քարոզչական լրատվամիջոցները»։ Երկու կանայք էլ համոզված էին, որ լրագրողները կա՛մ հանցակից են, կա՛մ էլ սպառնալիքների ազդեցության տակ ստիպված են լռել։
Ընդամենը մի քանի օրվա ընթացքում տեսանյութը հավաքեց ավելի քան 500,000 դիտում՝ նպաստելով, որ #JeanMichelTrogneux հեշթեգը հայտնվի ֆրանսիական Twitter-ի ամենաքննարկվող թեմաների լավագույն տասնյակում։ Այն, ինչ սկսվել էր որպես մեկ կնոջ մոլուցք, հանկարծ վերածվեց համացանցում արագ տարածվող երևույթի։
Եվ այն գրավեց Բրիջիտ Մակրոնի ուշադրությունը
Առաջին տիկինը արագ գործեց։ Ռոյի և Ռեյի տեսանյութի տարածումից մեկ շաբաթ էլ չանցած՝ նրա փաստաբանը հայտարարեց, որ նա դատական հայց է ներկայացնելու կեղծ մեղադրանքները տարածողների դեմ։ Մի քանի շաբաթ անց նա հրապարակավ անդրադարձավ այս աղմկահարույց պատմությանը՝ ֆրանսիական TF1 հեռուստաալիքին տված հարցազրույցի ժամանակ։
«Իհարկե, սա կեղծիք է», — ասաց առաջին տիկինը՝ խոսելով կիբերբուլինգի (առցանց ոտնձգությունների) դեմ իր երկարամյա պայքարի մասին։ «Ես վախենում եմ բռնությունից։ Վախենում եմ ատելությունից։ Այս տեսակի անընդհատ սրացումից», — նշեց նա՝ նկատի ունենալով այդ ժամանակ Ֆրանսիայում տիրող քաղաքական մթնոլորտը։ «Մենք բավարար չափով չենք պաշտպանվել դրանից։ Շատ բաների նկատմամբ անտարբեր ենք մնացել»։
Բրիջիտ Մակրոնը, ով հրաժարվեց հարցազրույց տալ այս հոդվածի համար, իր՝ պայքարելու որոշումը ներկայացրեց և՛ որպես անձնական արժանապատվության հարց, և՛ որպես այն գործի շարունակություն, որին նա տարիներ շարունակ աջակցել է՝ սոցիալական մեդիայի ավելի խիստ կարգավորում և առցանց ոտնձգություններից ավելի լավ պաշտպանվածություն։
«Եթե ես ոչինչ չանեմ՝ չորս տարի շարունակ պայքարելով կիբերբուլինգի դեմ… ապա իմ խոսքը վստահություն չի ներշնչի», — ասել է նա ֆրանսիական RTL ռադիոկայանին։
Նրա միջամտությունը չնախատեսված հետևանք ունեցավ. ֆրանսիական դատական հայցը նոր նյութ տվեց դավադրության տեսության տարածողներին՝ հնարավորություն ընձեռելով ամրապնդելու այն պնդումները, թե երկրի ամենաազդեցիկ զույգը ինչ-որ բան է թաքցնում։ Տարիներ անց նմանատիպ իրավիճակ ստեղծվեց նաև ԱՄՆ-ում Օուենսի դեմ ներկայացված հայցի հետ կապված, որը դեռևս դատական գործընթացի վաղ փուլում է։
«Այս պատմության շարժիչ ուժը Բրիջիտ Մակրոնն է, — ասում է Պուսարը։ — Նա «բումեր» սերնդի ներկայացուցիչ է, ով չի հասկանում «Ստրեյզանդի էֆեկտը»»։
«Ստրեյզանդի էֆեկտը» երևույթ է, երբ տեղեկատվությունը թաքցնելու փորձերը, ի վերջո, ավելի մեծ ուշադրություն են հրավիրում դրա վրա։ Մայք Բորովսկին՝ այլընտրանքային թոք-շոուի հաղորդավարը, որը դարձավ դավադրության տեսության տարածման հիմնական հարթակներից մեկը, համաձայնեց, որ այստեղ գործում է «Ստրեյզանդի էֆեկտը»։
«Հենց իրենք են աղմուկ բարձրացրել, — ասաց նա հարցազրույցում։ — Նկատի ունեմ՝ Նատաշա Ռեյը, Ամանդին Ռոյը, ես ինքս, մյուսները, Քսավյե [Պուսարը]… եթե չլինեին Բրիջիտ և Էմանուել Մակրոնների միջամտությունները, սա ընդամենը համացանցային մի պատմություն կմնար»։
Երբ լույս տեսավ «Դառնալով Բրիջիտ» (Becoming Brigitte) գիրքը, Մակրոնները արդեն ավելի քան երեք տարի պայքարում էին այդ դավադրության տեսության դեմ։ Նախագահական զույգն իր առաջին հայցը Ֆրանսիայում ներկայացրել էր 2022 թվականի հունվարին։
Այդ առաջին հայցը զրպարտության վերաբերյալ էր. Բրիջիտ Մակրոնը և նրա եղբայրը՝ Տրոնյոն, հայց էին ներկայացրել Նատալի Ռեյի և Ամանդին Ռոյի դեմ՝ այն երկու կանանց, որոնք կանգնած էին YouTube-ում մեծ տարածում գտած հաղորդման հետևում։ Զուգահեռաբար, ֆրանսիական իշխանությունները քրեական հետապնդում սկսեցին՝ մեղադրելով որոշ անձանց համացանցում առաջին տիկնոջ մասին զրպարտչական պնդումներ տարածելու և կիբերհալածանք իրականացնելու մեջ։ Իտալիայում բնակվող Պուսարը ոստիկանության կողմից հարցաքննվել է Բրիջիտ Մակրոնի բողոքի հիման վրա, սակայն նրան պաշտոնական մեղադրանք չի առաջադրվել, և նա դատարանի առաջ չի կանգնել։
Մակրոնների համար այս պնդումները հատկապես ցավոտ էին Ըստ Մակրոնների՝ Օուենսի դեմ ներկայացրած հայցի, նրանք «ավելի խորը մտավոր կապ» հաստատեցին դպրոցի թատերական խմբակում, որը վարում էր Բրիջիտը։ Մակրոնի մոտ «ուժեղ զգացմունքներ» առաջացան իր ուսուցչուհու հանդեպ։
Նրանց սիրավեպը, որը զարգացավ մի քանի տարվա ընթացքում՝ այն բանից հետո, երբ Մակրոնը Ամիենից տեղափոխվեց Փարիզ՝ ուսումը շարունակելու, խորը ճեղքվածք առաջացրեց երկու ընտանիքներում և հանգեցրեց Բրիջիտի առաջին ամուսնության ավարտին։ Նրա ամուսինը տեղի բանկային ոլորտի ղեկավար Անդրե-Լուի Օզիերն էր՝ նրա երեք երեխաների հայրը։
Հազվադեպ հարցազրույցներից մեկում Բրիջիտ Մակրոնի դուստրը՝ Տիֆեն Օզիերը, այդ ժամանակահատվածը բնորոշեց որպես «ցավոտ» իր ընտանիքի համար։ Մակրոնը նրա քրոջ՝ Լորանսի դասընկերն էր։ «Այն ժամանակ դեռ սոցիալական մեդիայի դարաշրջանը չէր, բայց քաղաքը փոքր էր։ Լուրերը արագ էին տարածվում», — 2024 թվականին պատմել է նա ֆրանսիական «Paris Match» ամսագրին։
Մակրոնները իրենց կյանքի այդ շրջանի մասին միայն խնամքով ընտրված մանրամասներ են հայտնել։ Դավադրության տեսությունների կողմնակիցները՝ անկախ նրանից՝ անկեղծորեն հավատո՞ւմ են դրանց, թե՞ ոչ, մեծ ոգևորությամբ լրացրել են բաց թողնված տեղեկությունները։ Բրիջիտ Մակրոնի երիտասարդության և առաջին ամուսնության շրջանի լուսանկարները դարձել են ենթադրությունների ու շահարկումների առարկա. դավադրության տեսությունների ջատագովները քննարկում են ամեն ինչ՝ սկսած նրա ականջների ձևից մինչև եղբոր հետ ունեցած նմանությունը։ (Պուսարի գրքի առանցքային տարրերից մեկը չինական՝ դեմքի ճանաչման տեխնոլոգիայի միջոցով արված վիզուալ վերլուծությունն է, որը, իբր, փաստում է ժամանակի ընթացքում Բրիջիտ Մակրոնի արտաքին տվյալների փոփոխությունները։)
«Դա էլ հենց բնորոշ է դավադրության տեսություններին. դրանք ոչնչից ինչ-որ բան են ստեղծում», — ասել է Էրիկ Դյուպոն-Մորետին՝ հայտնի փաստաբան և քաղաքական գործիչ, ով Էմանուել Մակրոնի օրոք զբաղեցնում էր արդարադատության նախարարի պաշտոնը հենց այն ժամանակ, երբ սկսեցին տարածվել այդ պնդումները։
Բրիջիտ Մակրոնի դուստրը՝ Օզիերը, ֆրանսիական դատավարություններից մեկի ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, թե ինչ ազդեցություն են ունեցել այդ պնդումները իր մոր ինքնազգացողության վրա։ «Նա ստիպված է զգուշավոր լինել՝ ինչ է հագնում, ինչ դիրքեր է ընդունում, քանի որ գիտի՝ իր կերպարը կարող է խեղաթյուրված ներկայացվել», — ասել է Օզիերը։ Սոցիալական ցանցերում այս դավադրության տեսությունը տարածող հրապարակումներում հաճախ հանդիպում են առաջին տիկնոջ մարմնի խոշոր պլանով լուսանկարներ՝ առիթ տալով ենթադրությունների նրա կազմվածքի կամ շարժուձևի վերաբերյալ։
«Ակնհայտ է, որ նրանք՝ որպես անհատներ, խորապես վիրավորված են», — նշել է զույգին մոտ կանգնած ֆրանսիացի հայտնի քաղաքական գործիչներից մեկը, ով ցանկացել է անանուն մնալ՝ այս զգայուն թեմայի շուրջ անկեղծ խոսելու համար։
2026 թվականի հունվարին Փարիզի դատարանը մեղավոր է ճանաչել 10 հոգու, այդ թվում՝ Ամանդին Ռոյին, Բրիջիտ Մակրոնի նկատմամբ կիբերհալածանք իրականացնելու համար՝ նրա սեռի և սեռական կողմնորոշման վերաբերյալ չարամիտ պնդումներ տարածելու միջոցով։ Մեղադրյալների նկատմամբ կիրառվել են տարբեր պատժամիջոցներ՝ սկսած իրազեկման պարտադիր դասընթացներից մինչև ազատազրկում (ընդ որում՝ պատիժների մեծ մասը եղել է պայմանական)։
Սակայն Ռոյի և Նատալի Ռեյի դեմ հարուցված զրպարտության վերաբերյալ առանձին գործը հակառակ արդյունքն է տվել։ Առաջին ատյանի դատարանը կանանց մեղավոր էր ճանաչել, սակայն վերաքննիչ դատարանը բեկանել է այդ որոշումը՝ արձանագրելով, որ թեև նրանք հիմնվել են աղբյուրների վրա, «որոնց անաչառությունն ու հավաստիությունը կասկածելի են», նրանք գործել են բարեխղճորեն, իսկ նրանց պնդումները տեղավորվում են խոսքի ազատության պաշտպանության շրջանակներում։
Նույնքան կարևոր է այն, որ դատարանը եզրակացրեց, թե Ռոյի և Ռեյի պնդումներից մի քանիսը չէին կարող զրպարտանք համարվել Բրիջիտ Մակրոնի հասցեին, քանի որ դրանցում նա չէր մեղադրվում որևէ անօրինական կամ սխալ արարք կատարելու մեջ։ Դատավորները նշել են, որ պնդումը, թե Բրիջիտ Մակրոնը սեռափոխվել է կամ թաքցրել է իր ծննդյան ժամանակվա սեռը, զրպարտանք չէ, քանի որ տրանսգենդեր լինելն ինքնին որևէ սխալ արարք չէ։ Նույն տրամաբանությամբ, դատավորների կարծիքով, եթե անգամ Բրիջիտ Մակրոնը սեռափոխված լիներ, ապա այդ փաստը թաքցնելը նույնպես չէր համարվի սխալ արարք, քանի որ դա մտնում է անձի՝ մասնավոր կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքի շրջանակներում։
Դատարանն արձանագրեց, որ այն մեղադրանքը, թե Բրիջիտը «նախապատրաստել» (հոգեբանորեն ազդել) է Էմանուելին, երբ վերջինս դեռ անչափահաս էր, վնասել է առաջին տիկնոջ համբավը, սակայն եզրակացրեց, որ այդ մեղադրանքները հնչեցվել են բարեխղճորեն։ Ըստ դատարանի որոշման՝ Մակրոնների սիրավեպի սկզբնական շրջանի վերաբերյալ հանրությանը հասանելի տեղեկությունները բավարար և բազմակողմանի փաստական հիմք են ծառայել Ռեյի այն պնդումների համար, թե նրանց հարաբերությունները, երբ նրանք առաջին անգամ հանդիպել են, հնարավոր է՝ եղել են անօրինական։
(ԱՄՆ-ում ներկայացված հայցում Մակրոնների փաստաբանները նշում են, որ «տիկին Մակրոնի և նախագահ Մակրոնի միջև ուսուցիչ-աշակերտ հարաբերությունները միշտ մնացել են օրենքի սահմաններում»։)
Այս որոշումը վրդովմունք առաջացրեց Մակրոնի կողմնակիցների շրջանում։ «Սա խոսքի ազատության բավականին լայն մեկնաբանություն է, — ասաց արդարադատության նախկին նախարար Դյուպոն-Մորետին։ — Պատկերացրեք՝ մարդիկ պնդում են, թե դուք տղամարդ եք, և դատարանը նրանց անմեղ է ճանաչում։ Արդյո՞ք սա տհաճ զգացողություն չէր առաջացնի ձեզ մոտ»։
Բրիջիտ Մակրոնը և նրա եղբայրը բողոքարկել են վերաքննիչ դատարանի որոշումը Ֆրանսիայի բարձրագույն դատարանում։ Վճիռը սպասվում է ոչ շուտ, քան տարեվերջին։
Ռեյը մահացավ քաղցկեղից 2026 թվականի սեպտեմբերին։ Այլընտրանքային թոք-շոուի հաղորդավար Բորովսկին նրան հիշում է որպես «թույլ, ամաչկոտ կնոջ, ով փոխակերպվում էր, երբ խոսում էր իր գործի մասին»։
Քենդիս Օուենսն առաջին անգամ ներկայացրեց այս տեսությունը իր ամերիկյան լսարանին 2024 թվականի մարտի 11-ին՝ փոդքասթի մի դրվագում, որտեղ նա կոչ արեց իր հետևորդներին ուշադրություն դարձնել այն բանին, ինչն անվանեց «մարդկության պատմության մեջ ամենամեծ քաղաքական սկանդալը»։
Նրա հաղորդումը եթեր հեռարձակվեց Էմանուել Մակրոնի կողմից այս թեմայի վերաբերյալ առաջին հրապարակային մեկնաբանությունից ընդամենը մի քանի օր անց։ 2024 թվականի մարտի 8-ին՝ Կանանց միջազգային օրը, պատասխանելով այդ թեմային առնչվող հարցին՝ նա դավադրության տեսությունը բնորոշեց որպես քաղաքականության մեջ իր ունեցած ամենավատ փորձառություններից մեկը, ինչը հանգեցրեց լրատվական լուսաբանումների նոր ալիքի։
Օուենսը, որը ժամանակին MAGA շարժման ականավոր դեմքերից էր, կոնֆլիկտի մեջ էր մտել այլ պահպանողականների հետ՝ մեղադրվելով հակասեմական կարծրատիպեր տարածելու և անհիմն դավադրության տեսություններ քարոզելու մեջ։ 2023 թվականին YouTube-ը զրկել էր նրա մի քանի տեսանյութեր դրամայնացման հնարավորությունից՝ հարթակի՝ ատելություն սերմանող և վիրավորական բովանդակության դեմ ուղղված կանոնները խախտելու պատճառով (այդ թվում՝ տրանսգենդեր անձանց դիտավորյալ սխալ սեռով ներկայացնելու արգելքը խախտելու համար)։
2024 թվականի գարնան և ամռան սկզբի ընթացքում Օուենսը, ով հրաժարվեց մեկնաբանություններ տալ այս հոդվածի համար, տարբեր գրառումներ էր հրապարակում Մակրոնների մասին։ Սակայն, ըստ Պուսարի, նրա հետաքրքրությունն իսկապես բորբոքվեց Փարիզի 2024 թվականի Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը դիտելուց հետո։
Շքեղ ու ճոխ այս արարողության ընթացքում ցուցադրվեց խնջույքի մի տեսարան, որտեղ պատկերված էր մորուքով մի տղամարդ՝ գրեթե մերկ, կապույտ ներկված մարմնով, շրջապատված պարող «դրագ» արտիստներով (drag artists)։ Նա մարմնավորում էր հին հունական աստված Դիոնիսոսին։ Շատ կրոնասեր դիտորդներ այս ներկայացումը ընկալեցին որպես Հիսուս Քրիստոսի և նրա «Վերջին ընթրիքի» ծաղր։
Արարողությունից հետո Օուենսը՝ համոզված կաթոլիկը, Մարդիկ նրան հարցնում էին․ «Կարո՞ղ ենք գնել Բրիջիտի հետաքննությունը։ Անգլերենով որևէ բան կա՞»։
Նրանք որոշեցին միավորել ուժերը։ Նախ հանդիպեցին Լոնդոնում, որտեղ Օուենսը բնակարան էր վարձել 2024 թվականի Սուրբ ծննդյան տոների համար (Օուենսի ամուսինը՝ Ջորջ Ֆարմերը, բրիտանացի գործարար է և աջակողմյան ակտիվիստ), իսկ հունվարին հանդիպեցին Նեշվիլում՝ Օուենսին պատկանող առանձնատանը։
Պուսարը տեղեկացնում էր Օուենսին իր աշխատանքի ընթացքի մասին՝ ուղարկելով գրքի գլուխները դրանք գրելուն զուգընթաց։ Նա մանրամասներ էր հայտնում Մակրոնների և ֆրանսիական վերնախավում նրանց ծանոթների մասին՝ Օուենսին տրամադրելով հարուստ նյութ նրա փոդքասթի համար։ «Նա իսկական ոսկու հանք հայտնաբերեց», — ասաց Պուսարը։
Փոխարենը՝ Օուենսը ֆրանսիացի հեղինակին ծանոթացրեց առցանց բովանդակության միջոցով գումար վաստակելու ամերիկյան մոտեցումներին։ Պուսարի խոսքով՝ ինքը տպավորված էր նրանով, թե որքան բանի է հաջողվել հասնել Օուենսին՝ Նեշվիլի իր առանձնատանը գործող փոքր թիմի օգնությամբ։ Նրա գիրքը, ըստ նրա, դարձավ «հրատարակչական հաջողություն»՝ թույլ տալով մարել Միլանում գտնվող իր ընտանեկան տան հիփոթեքը (որտեղ նա բնակվում է)։ Այժմ նա գիրքը վաճառում է չորս լեզվով՝ իր կայքի միջոցով։
Պուսարը հերքեց, թե իր հետաքննության հիմնական շարժառիթը եղել են գաղափարախոսական կամ ֆինանսական նկատառումները։ Նա պնդում է, որ իր մոտիվացիան զուտ լրագրողական է. «Պատմությունը գոյություն ունի, և այն հետապնդվում է»։
Մինչ 2024 թվականի վերջին Պուսարն ու Օուենսը հղկում էին հրատարակչական իրենց ծրագրերը, Մակրոնները սաստկացնում էին իրավական պայքարը։ Դեկտեմբերին նրանք պահանջագիր ուղարկեցին՝ պահանջելով, որ Օուենսը հերքի այդ թեմայով իր նախկին արտահայտությունները։
Սա միայն ավելի ոգևորեց նրան։ «Զավեշտալին այն է, որ եթե Էմանուել Մակրոնն ինձ այդ սպառնալից նամակը չուղարկեր, մենք պատրաստվում էինք ընդամենը մեկ դրվագ պատրաստել, — ավելի ուշ պատմեց Օուենսը իր գաղափարակից, պահպանողական Թիմ Դիլոնի փոդքասթում։ — Ես այնքան զայրացած էի… Մտածեցի՝ լավ, ուրեմն հիմա մենք իսկապես գործի ենք անցնում»։
Դելավերում ներկայացված հայցում Մակրոնները նկարագրում են Օուենսի նախկին պնդումները հերքելու բազմաթիվ փորձեր, որոնք, սակայն, հանգեցրել են նրան, որ իրենց ուղերձներն օգտագործվել են նոր հրապարակումներում՝ որպես զենք։ Դրանցում Օուենսը ներկայացրել է ինքն իրեն որպես զոհ և «շարունակել ծաղրել Մակրոնների՝ փաստերը ճշգրտելու փորձերը», — նշվում է ԱՄՆ-ում ներկայացված հայցադիմումում։
Հայցում Մակրոնները պնդում են, որ Օուենսը գիտակցաբար տարածել է կեղծ տեղեկություններ՝ իր լսարանն ընդլայնելու և գումար վաստակելու նպատակով։ «Սեղմումները (քլիքերը) շարունակվում էին, ուստի Օուենսը չէր դադարում՝ օգտվելով յուրաքանչյուր հնարավորությունից՝ առաջ մղելու իր սկանդալային պնդումները», — ասվում է զրպարտության վերաբերյալ այն հայցում, որը նախագահական զույգը 2025 թվականի հուլիսին ներկայացրել է Օուենսի և նրա մեդիա ընկերությունների դեմ։
Օուենսի տեսաշարը նրա ընդարձակ մեդիա բիզնեսի մի մասն է։ Բացի գովազդից, նա վաճառում է պրեմիում բաժանորդագրություններ իր «Club Candace»-ին, ապրանքատեսակներ (մերչ), ինչպես նաև հանդես է գալիս որպես հրավիրյալ խոսնակ։ AAE խոսնակների գործակալությունը, որը ներկայացնում է Օուենսին որպես բանախոս, նշում է, որ անձնական մասնակցությամբ միջոցառումների համար նրա հոնորարը տատանվում է 50,000-ից մինչև 100,000 դոլարի սահմաններում։
«Նա հանդիսատես է հավաքում, վաճառում է ապրանքներ։ Մենք ապրում ենք մի աշխարհում, որտեղ հայտնիությունը (նույնիսկ սկանդալայինը) օգնում է վաճառել», — ասում է Դեն Նարդելլոն՝ Նյու יորքում գործող հայտնի մասնավոր հետաքննիչը։ Նրան ներգրավել է Clare Locke-ը՝ հեղինակավոր իրավաբանական ընկերությունը, որին Մակրոնները վարձել են Օուենսի գործունեությունն ու հնարավոր դրդապատճառները հետաքննելու համար։
Մոխրագույն մորուքով և ակնոցով Նարդելլոն նախկինում մասնակցել է նաև դավադրության տեսությունների կողմնակից Ալեքս Ջոնսի դեմ դատական գործընթացին՝ կապված «Սենդի Հուկ» դպրոցում տեղի ունեցած հրաձգության մասին նրա տարածած կեղծ պնդումների հետ։ Նրա կողքին՝ կանաչ թավշյա բազմոցի վրա, դրված էր «Ռեժիմի փոփոխություն» (Regime Change) գրքի օրինակը, որը նվիրված է Թրամփի պաշտոնավարման երկրորդ ժամկետին։
«ԱՄՆ դատական գործընթացի ողորմածությանը հանձնվելը մեծ համարձակություն է պահանջում»։ «Վստահ եմ՝ քաղաքական խորհուրդը հետևյալն էր. «Մի՛ արա դա»», — ասաց նա։
Օուենսը պնդում է իր մեղադրանքների իսկությունը և պահանջում է կարճել գործը։ Անցյալ ամիս Դելավեր նահանգի դատավորը սահմանափակեց հայցի շրջանակը՝ որոշելով, որ քանի որ Օուենսը բնակվում է Թենեսիում, Մակրոնները կարող են թիրախավորել միայն նրա՝ Դելավերում գրանցված բիզնեսները։ Որոշումից անմիջապես հետո Օուենսը ողջունեց այն՝ X սոցիալական ցանցում կատարած գրառման մեջ գործը բնորոշելով որպես «մարդկության պատմության մեջ օտարերկրյա կառավարության ղեկավարի կողմից իրականացված ամենակոպիտ իրավական չարաշահումներից մեկը. գործող նախագահի փորձը՝ անձամբ սնանկացնելու մի փոդքասթերի, ով գտնվում է նրա կառավարած երկրի սահմաններից դուրս»։ Նա նաև մեղադրեց Մակրոններին «դատարանի ընտրության մանիպուլյացիայի» (forum shopping) մեջ՝ պնդելով, որ Ֆրանսիայի՝ զրպարտության մասին օրենսդրությամբ հայց ներկայացնելն արդեն ուշ կլիներ։
Դատավճռից հետո Մակրոնների իրավաբանական թիմը հայտարարեց, որ «բաց են թողնում բոլոր տարբերակները»՝ ապահովելու համար, որ «նա անձամբ պատասխանատվության ենթարկվի»։ Նոյեմբերի 4-ին նրանք Թենեսիում Օուենսի դեմ զրպարտության վերաբերյալ նոր հայց ներկայացրին։
Մակրոնների ամերիկյան փաստաբան Թոմ Քլերը հայտնել է, որ նրանք պատրաստ են ներկայացնել գիտական ապացույցներ, որոնք կհերքեն հնչեցված մեղադրանքները։ Սակայն Միացյալ Նահանգներում հանրային գործչի դեմ զրպարտության գործով հաղթելը բավականին բարդ իրավական մարտահրավեր է։ Մակրոնները պետք է ապացուցեն չարամտության առկայությունը, այսինքն՝ որ Օուենսը զրպարտիչ հայտարարություններ է արել՝ իմանալով, որ դրանք կեղծ են, կամ էլ՝ ճշմարտության նկատմամբ անպատասխանատու անտարբերությամբ։
Ահա թե ինչու գործի մեջ ներգրավվեց Նարդելլոն։ Քլերը նրան վարձել էր՝ Օուենսի հայտարարությունները փաստագրելու և նրա հնարավոր դրդապատճառները հետաքննելու համար։ Նրա թիմն ուսումնասիրում է Օուենսի անցյալը, նրա գործարար շահերը և այն ֆինանսական օգուտները, որոնք նա կարող էր ստացած լինել՝ տարածելով այդ մեղադրանքները։ Նպատակն է ապացուցել ոչ միայն այն, որ Օուենսը շահույթ է ստացել դավադրության տեսությունը տարածելուց, այլև այն, որ նա գիտակցաբար կամ անպատասխանատու կերպով անտեսել է իր պնդումներին հակասող ապացույցները։
«Ա Փարիզի շքեղ 7-րդ շրջանում գտնվող «Դյուկեն» (Duquesne) փոքրիկ գրախանութում 63-ամյա Ժան-Քրիստոֆ Գրուոն և 76-ամյա Ալեն Վոտիեն հետևել են այս պատմության բոլոր զարգացումներին ու շրջադարձերին։
Այս խանութում, որտեղ աշխատում է Գրուոն, իսկ Վոտիեն մշտական հաճախորդ է, վաճառվում են ծայրահեղ պահպանողական հեղինակների գործեր և ծայրահեղ աջ գաղափարախոսություն քարոզող գրքույկներ։
Երկուսն էլ ծանոթ են Պուսարի աշխատանքին։ Նրանք հետևել են, թե ինչպես են այդ պնդումները տարածվում ամբողջ աշխարհով մեկ, և ողջունում են Օուենսին՝ «ճշմարտության հանդեպ ունեցած հետաքրքրության» համար (Գրուոյի բառերով ասած)։ «Որպես 63 տարեկան տղամարդ՝ ես պարզապես չեմ կարող հավատալ, որ 40-ին մոտեցող կնոջ և 17-ամյա երիտասարդի միջև կարող է տևական սիրային պատմություն լինել», — ասաց մոխրագույն մազերով գրավաճառը՝ զրույցի ընթացքում գնալով ավելի ու ավելի ոգևորվելով։
Ո՛չ Մակրոնների հրապարակային հերքումները, ո՛չ էլ նրանց ներկայացրած ապացույցները չեն սասանել նրա համոզմունքը, թե նախագահական զույգի ամենամութ գաղտնիքները դեռ բացահայտված չեն։ «Եթե նրանք ցանկանային լուծել խնդիրը, պարզապես պետք է ցույց տային մի քանի լուսանկար։ Ինչո՞ւ դա չարեցին», — հարցրեց Գրուոն։
«Կան չպատասխանված հարցեր, կասկածելի բաներ, — ասաց նա։ — Այստեղ ոչինչ մաքուր չէ»։
Բաց մի թողեք
Թրամփի պարտությունը, Ուկրաինայի խաղաղությունը՝ Եվրոպայի ճշմարտության պահը
Բերնհեմը կանխատեսում է, որ ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների վերագործարկման շուրջ բանակցությունները կձգվեն մինչև վերջին պահը
Եվրոպան որոշել է, թե ով կներկայացնի իրեն Ռուսաստանի հետ խաղաղ բանակցություններում