Ինչու է ԱՄՆ-ն ցանկանում, որ հաջորդ անգամ Ուկրաինայի շուրջ բանակցություններին մասնակցի նաև Եվրոպան

Ճշմարտությունն այն է, որ Պուտինի համար խնդիրը երբեք միայն Ուկրաինան չի եղել։ Վաշինգտոնն այժմ հասկանում է դա, ինչը մի կողմից լավ է Եվրոպայի համար, իսկ մյուս կողմից՝ կարող է նաև սարսափելի լինել։

ԱԲՈՒ ԴԱԲԻ — Երբ Ջարեդ Քուշները մտավ ճեպազրույցների սրահ՝ հայտարարելու Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև երկօրյա խաղաղ բանակցությունների արդյունքները, նա նույնիսկ չփորձեց թաքցնել, թե որքան դժվար են դրանք ընթացել։

«Իրականությունն այն է, որ կողմերի միջև ներկայումս վստահություն չկա», — բանակցություններից հետո կայացած ճեպազրույցի ժամանակ ասաց Դոնալդ Թրամփի փեսան և վստահված ներկայացուցիչը։ — «Քննարկումները բավականին բարդ էին»։

Ըստ ներկաների՝ երկու կողմերը (որոնցից մեկը գլխավորում էր Կրեմլի օգնականը, իսկ մյուսը՝ Ուկրաինայի հետախուզության ղեկավարը) քննարկել են ամենաբարդ հարցերը, այդ թվում՝ ամենադժվարին խնդիրը՝ վիճելի տարածքների ճակատագիրը, և համառորեն պայքարել են իրենց նպատակներին հասնելու համար։

Բանակցությունների մթնոլորտը առաջին օրվա համեմատ երկրորդ օրը սառեց։ Երեքշաբթի օրը, երբ բանակցությունները տևեցին չորսուկես ժամ, Աբու Դաբիում գտնվող և բանակցություններին ծանոթ պաշտոնյաները դրանք բնորոշեցին որպես «կառուցողական»։ Իսկ չորեքշաբթի օրը, երբ հանդիպումն ավարտվեց ընդամենը երկու ժամ անց, նրանք կարողացան միայն նշել, որ քննարկումն անցել է «չեզոք» մթնոլորտում։

Իրականում, ուկրաինական կողմում քչերն էին հավատում, որ այս շաբաթ վերսկսված ուղիղ բանակցությունները կարող են բեկումնային լինել։ Ամենակարևոր հայտարարությունը վերաբերում էր ռազմագերիների փոխանակմանը. ըստ Քուշների՝ սա լինելու է պատերազմի ընթացքում իրականացված ամենամեծ փոխանակումը, սակայն կողմերը նույնիսկ այս հարցում չկարողացան հրապարակել վերջնական համաձայնեցված թվերը։

Չնայած զուսպ հռետորաբանությանը՝ կառավարական անվտանգ հյուրատան օդորակվող սենյակներում կայացած հանդիպումը (որտեղ անձնակազմը մշտապես պատրաստ էր սուրճ, սենդվիչներ և նույնիսկ պիցցա մատուցել) կարևոր հանգրվան դարձավ խաղաղության հասնելու՝ ընդհատումներով ուղեկցվող գործընթացում՝ գրեթե հինգ տարի տևած պատերազմից հետո։

Ահա թե ինչ է պետք իմանալ իրավիճակի ներկայիս դրության մասին։

Ի՞նչ քննարկեցին նրանք

Ամեն ինչ։ Ըստ Քուշների՝ երկու օրվա ընթացքում քննարկվել են բոլոր կարևոր թեմաները։ Նրա խոսքով՝ տարածքային հարցը, թերևս, ամենաբարդ լուծելի խնդիրն է։ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու փոխանցմամբ՝ Կիևի բանակցողներին հաջողվել է առաջին իսկ օրը կարևոր հաջողության հասնել՝ համոզելով ամերիկյան կողմին ընդունել իրենց վերլուծությունը ռազմաճակատի գծի դիրքի վերաբերյալ, ինչպես նաև այն մասին, որ Ռուսաստանի կողմից գրավված ուկրաինական տարածքների ծավալն իրականում շատ ավելի փոքր է, քան պնդում է Մոսկվան։

Դժվար է ակնկալել, որ այս հարցը շուտ կլուծվի, թեև, ըստ ոչ պաշտոնական տվյալների, ԱՄՆ պաշտոնյաները նշում են, որ երկու կողմերն էլ որոշակի ճկունություն են դրսևորել տարածքային պահանջների կարգավորման հարցում։ Զելենսկին շարունակում է պնդել (և, կարծես, ամերիկացի միջնորդները նույնպես համաձայն են), որ ուկրաինական հողերի ճակատագրին առնչվող հարցերը կարող են քննարկվել միայն պետությունների ղեկավարների մակարդակով։ Նման հանդիպումը, սակայն, դեռ շատ հեռու ապագայի հարց է։ «Ակնհայտ է, որ առաջնորդների միջև մեծ վստահություն կամ ջերմ հարաբերություններ չկան», — ասել է Քուշները։

Ինչի՞ շուրջ պայմանավորվեցին նրանք

Ռազմագերիների լայնածավալ փոխանակման շուրջ. սա կարող է դառնալ ամենամեծ փոխանակումը 2022 թվականին լայնամասշտաբ ներխուժման մեկնարկից ի վեր։ Սակայն նույնիսկ սա դեռ վերջնական չէ. Քուշները հստակեցրել է, որ ամեն ինչ կախված է Վլադիմիր Պուտինի հավանությունից, և որ ինքը կփորձի ստանալ այդ համաձայնությունը հինգշաբթի օրը՝ Մոսկվա կատարելիք այցի ընթացքում։

«Դրական կողմերից մեկն այն է, որ մենք պայմանավորվեցինք իրականացնել բանտարկյալների ամենամեծ հումանիտար ազատ արձակումը. վաղը կհստակեցնենք թվերը», — ասաց Քուշները։ Նա նշեց, որ վաղը Թրամփի մեկ այլ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆի հետ մեկնելու է Մոսկվա՝ հանդիպելու նախագահ Պուտինի հետ, քննարկելու այսօրվա զրույցի արդյունքները և փորձելու առաջընթաց գրանցել որոշ հարցերի շուրջ։

Ուկրաինական կողմի բանակցողները հայտնեցին, որ Մոսկվայից ստացված «խիստ հրահանգները» սահմանափակել են ռուս գործընկերների՝ այս շաբաթ պայմանավորվածություններ ձեռք բերելու հնարավորությունները՝ դրանով իսկ բարդացնելով բանակցությունները։

Ի՞նչ է լինելու հետո

Մոսկվա այցը առանցքային նշանակություն ունի։ Քուշները նշեց, որ Պուտինի հետ զրույցում իր մյուս կարևոր նպատակն է հասնել նրան, որ վերջինս թույլ տա եվրոպացիներին միանալ բանակցությունների հաջորդ փուլին։ «Հուսով եմ, որ վաղը Մոսկվայում Սթիվի հետ հաջողության կհասնենք, և նախագահ Պուտինը կտա իր համաձայնությունը։ Կարծում եմ՝ եթե նա համաձայնի, մենք կկարողանանք զգալի առաջընթաց գրանցել», — ասաց Քուշները։

Այնուհետև ամերիկյան պատվիրակությունը նախատեսում է մեկնել Դուբլին՝ անձամբ հանդիպելու Զելենսկիին և փորձելու առաջ մղել օրակարգը։ Ուկրաինական կողմը ցանկանում է հստակեցնել հաջորդ հանդիպման ժամկետը, քանի որ հույս ունի մինչև տարեվերջ համաձայնության գալ՝ հաշվի առնելով Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի էլեկտրացանցերի և էներգետիկ ենթակառուցվածքների վրա հարձակումների ինտենսիվացումը, ինչպես նաև մոտեցող ձմեռը։

Էական փոփոխությունը

Թերևս, վերջին օրերին տեղի ունեցած ամենամեծ փոփոխությունը վերաբերում է ԱՄՆ-ի դիրքորոշմանը։ Ի վերջո, սա երբեք չի եղել պարզապես Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև ընթացող բանակցություն։ Գրեթե երկու տարի առաջ Թրամփի իշխանության վերադառնալուց ի վեր՝ Կիևն ու Բրյուսելը փորձում էին համոզել Վաշինգտոնին՝ ավելի լուրջ վերաբերվել իրենց փաստարկներին։ Ուկրաինայի եվրոպական դաշնակիցների համար այս ջանքերը արդյունք տվեցին։

Այժմ Քուշներն ու Ուիթքոֆը ցանկանում են, որ բանակցությունների հաջորդ փուլին միանան եվրոպացի պաշտոնյաներ՝ որպեսզի հնարավոր լինի անցնել Պուտինի առանցքային մոլուցքներից մեկի քննարկմանը՝ հարաբերությունները ՆԱՏՕ-ի հետ և եվրոպական անվտանգության ապագա համակարգը։

«Մենք պետք է եվրոպացիներին ներգրավենք բանակցային սեղանի շուրջ», — ասաց Քուշները։ «Մենք մի քանի անգամ ուղղակիորեն նախագահ Պուտինին և նրա թիմին փոխանցել ենք, որ այս հարցը լուծելու միակ ճանապարհը նրանց՝ մեր կողքին ունենալն է, և կարծում եմ՝ նրանք պատրաստ են դրան»։

Ուկրաինացի բանակցողները նշեցին, որ ռուսական կողմի դիրքորոշումը սկսեց մեղմանալ՝ դառնալով ավելի բաց երկխոսության համար, միայն այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ն առաջարկեց քննարկել հետպատերազմյան կարգավորման հարցերը երկու կողմերի համար։

Ուկրաինայի հարցում փոխվել է նաև ամերիկյան կողմի մոտեցումը։ Ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ Թրամփը զայրացած պահանջում էր փոխարինել Զելենսկիին՝ Ուկրաինայի կողմից ԱՄՆ նախագահի՝ Պուտինի հետ կնքած դիզելային վառելիքի գործարքի քննադատության պատճառով ծագած լարվածության ֆոնին։ Թրամփն այն ժամանակ ասել էր, թե Ռուսաստանն Ուկրաինայի հարցում «նորմալ» է պահել իրեն։

Այժմ, սակայն, Քուշները դրական է արտահայտվում ուկրաինական բանակցային խմբի և Աբու Դաբիում նրանց գործադրած «մեծ ջանքերի» մասին։ «Կարծում եմ՝ նրանք շատ համառորեն պաշտպանել են իրենց շահերը, ցուցաբերել են կառուցողական մոտեցում, և, ըստ իս, հանդիպումը շատ արդյունավետ էր»։ Ուկրաինական կողմը նույնպես երախտագիտություն հայտնեց ամերիկյան կողմին։

Եվրոպայի առջև ծառացած կարևոր հարցը

Մի բան է հրավիրվել մասնակցելու Ռուսաստանի և Ուկրաինայի հետ իրական բանակցություններին (մինչդեռ եվրոպացիներին դեռևս նույնիսկ այդ հնարավորությունը չի տրվել), և բոլորովին այլ բան է՝ մասնակցել դրանց և ազդեցություն ունենալ քննարկման ընթացքի վրա, երբ այն, ի վերջո, տեղի ունենա։ Դրա համար Եվրոպան պետք է խելամտորեն ընտրի իր ներկայացուցիչներին։

Զելենսկին ցանկանում է, որ իր հետ խորհրդակցեն այն հարցի շուրջ, թե ով պետք է ստանձնի Եվրոպայի անունից խոսելու դերը, ընդ որում՝ նա կարծում է, որ դա պետք է լինի մեկ անձ։ Նա նաև ցանկանում է, որ Եվրոպան որոշում կայացնի մինչև այս ամսվա վերջ։

Սակայն առայժմ Եվրոպայի մոտեցումը հեռու է հստակ կազմակերպված լինելուց։ Աբու Դաբիում կայացած բանակցություններին մասնակցում էին Եվրոպական հանձնաժողովի, Եվրոպական խորհրդի, ՆԱՏՕ-ի, Միացյալ Թագավորության, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Իտալիայի ներկայացուցիչները։

Հանդես գալով դիվանագիտական ​​դերում՝ Քուշներն այս ձևաչափը որակեց որպես «ուժեղ», սակայն հավելեց. «Եթե Եվրոպան կարողանա առանձնացնել մեկ անձի, ով կխոսի իրենց անունից, դա ավելի մեծ ձեռքբերում կլինի, քան ռուսներին համոզելը՝ իրենց ներառելու բանակցային գործընթացում»։

Եվրոպայի համար վտանգավոր պահը

Եթե վերջին բանակցությունները ուրիշ ոչինչ էլ չեն տվել, ապա գոնե այն, որ ամիսներ շարունակ անհանգստանալով գործընթացից դուրս մնալու համար՝ Եվրոպան այժմ հայտնվել է (իհարկե՝ Պուտինի հավանությամբ) մայրցամաքի վերջին շրջանի պատմության ամենավտանգավոր բանակցությունների կիզակետում։

Կարևոր հարցերից մեկն այն է, թե որքանով են մայրցամաքային անվտանգության համակարգի (որի հիմքում ՆԱՏՕ-ն է) փոփոխման շուրջ քննարկումները կապվելու Ուկրաինայի վերաբերյալ խաղաղ բանակցությունների հետ։ Եվրոպացիները վաղուց են պնդում, որ Ուկրաինան պետք է ստանա հնարավորինս ամուր անվտանգության երաշխիքներ՝ կանխելու Ռուսաստանի կողմից նոր հարձակումը պատերազմի ավարտից հետո։ ԱՄՆ պաշտոնյաներն էլ ցանկանում են դիտարկել Ուկրաինայի համար ՆԱՏՕ-ի սկզբունքով հավաքական պաշտպանության համաձայնագրի ստեղծման գաղափարը, որում որպես երաշխավոր կարող է հանդես գալ նաև բուն ՆԱՏՕ-ն։

Եվրոպական մայրաքաղաքների պաշտոնյաները նշում են, որ այս բանակցությունների հաջորդականությունը վճռորոշ նշանակություն կունենա։ Եվրոպական կողմը պատրաստակամություն է հայտնել քննարկելու մայրցամաքի անվտանգության ավելի լայն համակարգը՝ Ռուսաստանի մտահոգությունները փարատելու նպատակով, և դա անելու է Ուկրաինայի խաղաղության գործընթացին զուգահեռ։ Սակայն նրանք չեն ցանկանում պարտավորություններ ստանձնել ավելի լայն բարեփոխումների վերաբերյալ, քանի դեռ խաղաղություն չի հաստատվել։

«Փորձելով գոյատևել»

Քուշներն ասաց, որ նպատակն էր քննարկել բոլոր հարցերը, ապա «գտնել դրանք բոլորը միաժամանակ կարգավորելու ուղի»։

«Կարծում եմ, որ այս քննարկումները շատ կարևոր են», – ասաց նա։ «Սակայն հետպատերազմյան անվտանգության իրականացումը տեղի չի ունենա մինչև տարածքային և մյուս բոլոր երկկողմ հարցերի վերաբերյալ համաձայնության չգա»։

Եթե այդ դիրքորոշումը պահպանվի, այն կարող է աշխատել Եվրոպայի համար։ Բայց, վերջիվերջո, բանակցային սենյակում պաշտոնյաների միջև համաձայնեցված ամեն ինչ միշտ ժամանակավոր է։ Բավական է միայն Պուտինից Թրամփին հեռախոսազանգ անելը։

Որոշ եվրոպացիներ զգուշավոր են։ Աբու Դաբիի բանակցություններին մասնակցող գերմանացի պաշտոնյաները շատ քիչ պոտենցիալ դրական կողմ են տեսնում և գործընթացը համարում են «ռուսական թակարդ»՝ կեղծ տպավորություն ստեղծելու համար, որ Մոսկվան պատրաստ է խաղաղություն կնքել, ասաց բանակցություններից տեղյակ գերմանացի մի պաշտոնյա, որին անանունություն տրամադրվեց՝ անկեղծ խոսելու համար։

«Եվրոպացիները միայն փորձում են գոյատևել սրանից», – ասաց պաշտոնյան։